Leidt het opruimen van de woning van een overledene tot zuivere aanvaarding?

Na het overlijden moet de woning of kamer van de overledene vaak al snel worden ontruimd. Kleding gaat naar een goed doel, meubels worden afgevoerd en persoonlijke spullen worden uitgezocht. Veel erfgenamen vragen zich af of zij daarmee ongemerkt de nalatenschap zuiver aanvaarden. Dat is een belangrijke vraag, want een zuivere aanvaarding kan ertoe leiden dat erfgenamen ook met hun privévermogen aansprakelijk worden voor schulden van de nalatenschap.

Wat speelde er?

Na het overlijden van hun moeder ontstond tussen drie kinderen een conflict over de afwikkeling van de nalatenschap. Twee van hen hadden de kamer van hun moeder ontruimd. Kleding en meubels waren naar een kringloopwinkel gebracht, enkele spullen waren geschonken en kleine kosten rond de uitvaart en het verzorgingshuis waren betaald. Hun broer stelde dat zij daarmee als eigenaar over de nalatenschap hadden beschikt. Volgens hem hadden zij de nalatenschap daardoor al zuiver aanvaard en konden zij niet later alsnog kiezen voor een beneficiaire aanvaarding.

Wat betekent dit juridisch?

De rechter volgde dat standpunt niet. Voor een zuivere aanvaarding is meer nodig dan het verrichten van praktische handelingen na een overlijden. Alleen wanneer een erfgenaam zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud gedraagt als eigenaar van de nalatenschap, kan sprake zijn van zuivere aanvaarding. Het afvoeren van een inboedel zonder noemenswaardige waarde en het betalen of verrekenen van noodzakelijke kosten rondom het overlijden zijn in beginsel beheers handelingen. Volgens de rechter moet terughoudend worden omgegaan met het aannemen van een zuivere aanvaarding, omdat de financiële gevolgen voor erfgenamen groot kunnen zijn.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Deze uitspraak geeft erfgenamen enige ruimte om de eerste noodzakelijke zaken na een overlijden te regelen zonder direct bang te hoeven zijn dat zij daardoor de nalatenschap zuiver aanvaarden. Dat betekent echter niet dat alles is toegestaan. Wie waardevolle goederen verkoopt, weggeeft of voor zichzelf houdt, kan wel degelijk het risico lopen dat sprake is van zuivere aanvaarding. Twijfelt u over de financiële situatie van een nalatenschap, laat u dan eerst adviseren voordat u ingrijpende beslissingen neemt.